Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Oorlogsvoering in het klassieke Griekenland

Dovnload 17.53 Kb.

Oorlogsvoering in het klassieke Griekenland



Datum25.11.2018
Grootte17.53 Kb.

Dovnload 17.53 Kb.

Oorlogsvoering in het klassieke Griekenland

Belangrijkste oorlogen in het klassieke Griekenland werden gevoerd in de vijfde en vierde eeuw voor Christus. Elke staat / polis in Griekenland had zijn eigen leger.

Men zorgde zelf voor een wapenuitrusting en geen enkele polis had echte beroepssoldaten. Uitgezonderd Sparta, want hier waren alle burgers tegelijk zwaarbewapende beroepssoldaten.
Welke slagen waren er nou precies? (in kader = Perzische oorlogen)

-490 Slag bij Marathon - Miltiades vs Darius (perzische koning)

-480 Slag bij Thermopylae - Themistocles vs Xerxes (zoon Darius) (+Leonidas)

Slag bij Salamis - Perzen vs Atheners met de vloot

-479 Slag bij Plaetaeae - Perzen vs Atheners op het land

-430/-404 Slag bij Mantineia - Sparta vs Athene (o.l.v Pericles)

-338 Slag bij Chaeroneia - Griekse poleis vs Philippus van Macedonië
Sommige Griekse staten bezaten een vloot, waarvan die van Athene de grootste was. Roeiers waren vooral de arme burgers omdat zij dit werk tegen een dagverdgoeding deden. Tactiek was het rammen met de met brons beslagen voorsteven.
Oorlogsvoering in de tijd van Homerus ging met strijdwagens, zo beschrijft hij in zijn Ilias, de oorlog tussen Grieken en Trojanen. Strijdwagens dienden hier als vervoer naar het slagveld voor koningen en helden, in Homerus’ tijd was het voor wagenrennen. Een enkele keer werd er gevochten vanuit een strijdwagen, dat was dan met een speer. Dit was echter helemaal niet praktisch, dus later werd dat door de Grieken ook niet meer gedaan.
Oorlogsvoering op het land was het meest doorslaggevend. De Grieken vochten in een speciale slagorde: de Falanx. Strijdwijze was het recht op de vijand afgaan en steken met speren en duwen met schilden. Het Griekse leger bestond uit hoplieten: zwaarbewapende infanteristen die officieel tussen de 18 en 60 jaar moesten zijn. Zij droegen als wapenuitrusting: -helm met kam, vanaf 5e eeuw zonder

-bronzen kuras (borststuk), vanaf 5e eeuw leer of lagen linnen

-bronzen scheenplaten, vanaf 5e eeuw niet meer

-speer met ijzeren punt om te steken

-kort zwaard voor nood

-rond schild

Voor de 4e eeuw v.Chr vocht men volgens een ridderlijke oorlogsmoraal: geen hinderlagen of krijgsgevangenen doden of tot slaven maken. De oorlog leek veel op een wedstijd: na het begin van het gevecht raakten er in de voorste gelederen veel mannen gewond of gedood en na korte tijd vluchtte een van de legers of werd de slagorde verbroken. Er was dan een korte achtervolging want de soldaten konden niet makkelijk bewegen. Daarna vroeg de verliezer om een wapenstilstand om de doden te kunnen begraven en tegelijk richtte de overwinnaar een tropiaon (zegeteken) op: een paal met wapens van de tegenstander.

Vanaf de 4e eeuw v. Chr verdween de moraal door nieuwe tacktiek en belegeringswerktuigen. Geld kreeg hierdoor meer betekenis, want met geld kon een klein staatje huurlingen betalen om een groot leger te vormen.


In de loop van de 5e eeuw werd er gebruik gemaakt van meerdere troepen zoals een cavalerie (ruiterij voor rijke burgers) en er kwam training voor soldaten. Deze training gold vooral voor de epheben (jongens in opleiding voor -lichte- militaire dienst). De vorming van de groep die getraind moest worden, ging heel democratisch, dat paste goed bij de staatsvorm van Athene: na een keuring van de jongens komen diens vaders in de fylen (districten) bijeen en kiezen per district 3 mannen boven de 40. Zij moeten toezicht houden op de jongens. De volksver-gadering benoemt één man tot groepsleider, die ook voor eten zorgt. Dan kan de opleiding beginnen met de training, met als eerste een ronde langs de heiligdommen.

Daarbij gold een democratische controle van de groepsleider op de epheben omdat men vreesde voor een staatsgreep.

De training bestond uit boogschieten, speerwerpen, katapult, manoeuvres in een hoplietengevecht. In Sparta werden jongens al op hun 7e weggehaald bij hun moeder en opgevoed tot harde soldaten. Hierna moesten zij ook dienen in het Spartaanse leger, als beroepssoldaat. In Athene was je maar part-time soldaat, alleen in tijden van oorlog.
Over de oorlogen werden ook verhalen geschreven:

Aeschylus De Perzen tragedie

Herodotus Historien geschiedenis

Thucydides Pelopponesische Oorlog geschiedenis

Euripides Trojaanse Vrouwen tragedie

Aristophanes Lysistrata komedie


Aeschylus De Perzen

Atossa droomt over twee vogels die de nederlaag van de Perzen in oorlog tegen de Grieken voorspelt. De arend staat voor de Perzen, zij verliezen. De buizerd staat voor de Atheners, zij winnen. Dit lijkt Atossa onwaarschijnlijk, omdat je met een democratie minder snel kunt beslissen. De functie van strateeg was de enige die je langer dan een jaar kon hebben.

De staatsinrichting van de Perzen kende een alleenheerser, die van Athene een democratie die positief wordt gekarakteriseerd door de koorleider.

Bewapening van de Perzen waren de bevreesde boogschutters, die van Athene waren hoplietenlegers met lans en schild.

De Perzische nederlaag wordt verzacht door de bode doordat hij zegt dat Athene hulp heeft gekregen van een godheid, en dat ze in de meerderheid waren dus hadden moeten winnen.
Dit verhaal wijkt af van een modern oorlogsverslag: het is meer poëtisch, meer gevoel en het is vooral niet-zakelijk. De stof van de tragedie kwam vooral uit mythologische verhalen en heldenverhalen. De Perzen van Aeschylus is daar een uitzondering op, aangezien die gebaseerd is op feiten, het is een geschiedenis-verhaal.
Herodotus Historien

Gaat over de geschiedenis van Griekenland, waarin ook andere volkeren uitvoerig aan de orde komen. Perzische oorlogen spelen een grote rol. Het stuk in Oorlog en Vrede gaat over de slag bij Salamis en dus de list van de Themistokles. Themistokles was een overgelopen Atheense strateeg die de list verzint waarover de bode spreekt: hij wil de Griekse vloot dwingen zich naar buiten te vechten door de baai af te sluiten. Dit staat in het verhaal van Herodotus. Wat Herodotus schrijft valt allemaal terug te vinden in de tekst van Couperus, alleen heeft Couperus hieraan gesprekken, een reis en gedachten aan toegevoegd om het leuker te maken.


Euripides Trojaanse Vrouwen

Het verhaal speelt zich af op de dag van de inname van Troje. Hieruit blijkt dat vrouwen aan belangrijke eigenschappen moesten voldoen zoals trouw zijn, zorgen voor het huishouden, niet roddelen, stil zijn in het bijzijn van de man. Ook Andromache moet hieraan voldoen, maar ze ziet zich voor een dilemma geplaatst: trouw aan Hektor of trouw aan haar nieuwe man. Ze kiest voor Hektor, omdat hij toch wel de perfecte man voor haar was.

Dit ondanks het feit dat Hecuba haar aanraadt voor haar nieuwe man te gaan. Wanneer ze dat doet zal Andromache hun zoontje Astyanax namelijk op kunnen voeden tot later de nieuwe koning van Troje. Echter, Talthybius spreekt ervan dat Astyanax als zoon van Hektor als gevaar wordt gezien en hij moet van de muren gegooid worden. Hij spreekt hier wel vol medelijden over. Andromache wordt verdrietig over het lot van haar zoontje, boos op Helena (oorzaak van de oorlog) en boos op de Grieken, want zij hebben dit besloten. Dan wordt ze cynisch over Astyanax’ lot.
Aristophanes Lysistrata

Hierin wordt ook de oorlog belachelijk gemaakt. Mannen druipen af als de vrouwen winnen, de oorlog wordt vergeleken met een bol wol. In de vergelijking met de bol wol bevinden zich politieke adviezen: vorm een eenheid en maak een verbond met alle kleine stadstaten, en wol moet gezuiverd worden, klop dus het schorem eruit.

De oorlog zou juist voor de vrouwen erg moeten zijn omdat zij thuis alleen zitten wanneer man en zonen weg zijn. Als een vrouw dan weduwe werd, kon ze geen nieuwe man meer krijgen. Uit de passage ‘weg met de oorlog’ blijkt de man-vrouw verhouding. Deze is dat vrouwen in het openbaar ondergeschikt zijn aan mannen. Zij moesten het huishouden regelen, kinderen opvoeden en handwerken. Aristophanes overdrijft de situaties, draait ze om en geeft (in)directe verwijzingen naar seks. Macho-gedrag van mannen wordt bespot doordat ze boodschappen gaan doen op de markt met hun legeruitrusting aan.
Kunst in het klassieke Griekenland

Archaïsche tijd  650 - 490 v.Chr symmetrisch, vuist gebald, één been naar voren

kouroi (jongemannen)



Klassieke tijd  490 - 323 v.Chr contraposto, ideaal

Hellenistische tijd  323 - 27 v.Chr realistisch, overdreven, emotie, natuurlijk, andere

onderwerpen


Grieks Toneel

Vroeger Nu

- ter ere van de Goden (Dionysus/Bacchus) - amusement

- open lucht in de buurt v.e heiligdom - theater of schouwburg

- duurde 5x 1 uur - duurt +- 2 uur

- alleen mannen die maskers droegen en ook - nu mannen en vrouwen, inclusief zichtbare

vrouwenrollen speelden gezichtsuitdrukking


exodus laatste bedrijf vanaf laatste koorlied

skene toneelgebouw (scène)

peripetie omslag

parados toegang

orchestra dansplaat (orkest)

stasimon koorlied



tragedie treurspel

episode bedrijf

  • Sparta
  • Mantineia
  • Homerus
  • Falanx
  • Euripides Trojaanse Vrouwen
  • Kunst in het klassieke Griekenland Archaïsche tijd
  • Grieks Toneel Vroeger Nu

  • Dovnload 17.53 Kb.