Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Framing Islam Een onderzoek naar de beeldvorming over moslims in de media en onder de Nederlandse bevolking

Dovnload 0.77 Mb.

Framing Islam Een onderzoek naar de beeldvorming over moslims in de media en onder de Nederlandse bevolking



Pagina4/14
Datum20.10.2017
Grootte0.77 Mb.

Dovnload 0.77 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

Islam in de media


Er is de afgelopen jaren veel aandacht geweest voor de islam in de media. Deze studie is een poging zicht te krijgen op de wijze waarop de media over de islam en over moslims verslag doen. Het is niet mogelijk om alle berichtgeving over de islam in kaart te brengen. Een willekeurige selectie van artikelen of programma’s zal geen representatieve weergave opleveren. Vandaar dat gekozen is om, bij wijze van steekproef één krant en één actualiteitenprogramma te onderzoeken voor de periode van drie jaar (1 januari 2001 tot en met 31 december 2003). Als Analyse-eenheden zijn NOVA en de Volkskrant gekozen. NOVA is het actualiteitenprogramma van de NPS, VARA en NOS dat uitgezonden wordt op Nederland 3. Er is voor dit programma gekozen vanwege de spraakmakende en opinievormende functie van NOVA, met name wat islamgerelateerde onderwerpen betreft. Verschillende malen heeft NOVA door een uitzending de discussie over de islam aangewakkerd. (Onder andere met uitzendingen over islamitische scholen, radicale preken in moskeeën en anti-homo uitspraken van imam El-Moumni). Voor de Volkskrant is gekozen omdat het de meest gelezen kwaliteitskrant van Nederland is.

Doel van dit onderzoek is door een kwantitatieve analyse zicht te krijgen op de islamgerelateerde onderwerpen waaraan de media aandacht besteeden. Ook wordt in deze studie gekeken naar de personen die door de media gevraagd worden om het woord te voeren. Per uitzending of artikel is van drie personen het geslacht, de afkomst en de maatschappelijke functie genoteerd.

Voor de selectie van de uitzendingen en de krantenartikelen is gebruik gemaakt van de zoekmachines van nova.nl en de krantenbank.nl. Als zoektermen zijn ‘islam’, ‘moslim’ en ‘moslims’ ingevoerd. Berichtgeving die niet volledig over de islam gaat, maar waarin de islam toch aan de orde komt, is ook meegenomen in het onderzoek. Wat betreft de berichtgeving in de krant zijn niet alleen de nieuwsberichten, maar ook columns, opiniestukken en ingezonden brieven gebruikt in de analyse.


Voor een volledige inzage in de mediaberichtgeving is het beter om meerdere

tv-programma’s en kranten te onderzoeken zodat een meer omvattende vergelijking kan worden gemaakt. Ondanks deze beperking denk ik toch dat met dit onderzoek redelijk inzicht kan worden verkregen in de islamgerelateerde onderwerpen die het meest prominent zijn in de mediaberichtgeving. Ook zal dit onderzoek in kaart brengen welke personen over deze onderwerpen aan het woord komen.


2.1 Tijdsoverzicht

Door de data van de uitzendingen en krantenberichten te noteren kan inzicht verkregen worden in de periodes dat de islam veel in het nieuws was.



Figuur 2.1 geeft een tijdsoverzicht van berichtgeving over de islam.


Figuur 2.1 : Tijdsoverzicht islam-berichtgeving (Nova en de Volkskrant)
Het eerste dat opvalt is de enorme piek (voornamelijk bij de Volkskrant) in september en oktober 2001. Dit is verklaren door de aanslagen van 11 september op het World Trade Centre in New York en het Pentagon in Washington. Veel berichtgeving in die periode gaat over Osama bin Laden en zijn al-Qaida organisatie. Ook is er verslaggeving over de aanval op Afghanistan.

De lijn van de berichtgeving van de Volkskrant geeft een piek aan in maart 2001. Dit heeft onder andere te maken met de Boeddhabeelden in Afghanistan die door de Taliban opgeblazen dreigden te worden. Zowel de lijn van de Volkskrant als van Nova geven een piek aan in de maand mei. De berichtgeving borduurt voort op de El-Moumni affaire. Deze imam had homo-onvriendelijke uitspraken gedaan. De verslaggeving in deze periode gaat dan ook met name over imams en homoseksualiteit.

De stijgende lijn van februari 2002 in de berichtgeving van de Volkskrant heeft onder andere te maken met nieuws over moslimscholen en de vraag of zij onder buitenlandse invloed staan. Ook is er in deze periode nieuws over Pim Fortuyn die spraakmakende uitspraken deed over de islam. Nova besteedt in april 2002 aandacht aan Srebrenica. Politicus Jan Pronk doet in deze maand de uitspraak dat Nederland gefaald heeft wat betreft het optreden in Srebrenica.

In juni 2002 is er bij Nova en de Volkskrant een stijging in de berichtgeving. Dit heeft onder andere te maken met preken van enkele imams. Nova had een uitzending waarin zij afgeluisterd materiaal van preken in enkele moskeeën, lieten horen. Beide media besteedden aandacht aan de ‘radicale’imams.

De piek in september 2002 hangt bij Nova vooral samen met het feit dat de aanslagen op 11 september een jaar daarvoor plaatsvonden. De uitzendingen zijn met deze gebeurtenis verbonden. De Volkskrant besteedt in deze periode veel aandacht aan de bedreigingen aan het adres van politica Ayaan Hirsi Ali, die kritiek uitte op de islam.

Zowel bij Nova als bij de Volkskrant is er gedurende december 2002 een stijging in de berichtgeving. De verslaggeving van de Volkskrant in deze periode is erg divers. Er is onder andere aandacht voor Abu Jahjah en voor het rapport van de AIVD waarin wordt gemeld dat er in Nederlandse moskeeën wordt gerekruteerd voor de jihad. Ook Nova besteedt in deze periode aandacht aan Abu Jahjah.

De stijging van de berichtgeving van de Volkskrant in oktober 2003 is moeilijk te verklaren, omdat de berichtgeving in deze periode erg divers is. De piek in de berichtgeving van Nova in oktober 2003 hangt samen met nieuws over islamitische scholen. In die periode kwam een rapport uit van de Onderwijsinspectie over islamitische scholen en de politiek hield zich in deze periode bezig met de vraag of islamitisch onderwijs wenselijk is.
Het tijdoverzicht laat zien dat er in bepaalde periodes een toenemende aandacht is voor een bepaald onderwerp. De aandacht voor een bepaald onderwerp zwakt af, waarna er weer aandacht is voor een ander onderwerp. Dit betekent dat er in de islamberichtgeving sprake is van ‘mediahypes’. Een mediahype is volgens Vasterman (2004) ‘een mediabrede, snel piekende nieuwsgolf die één gebeurtenis als startpunt heeft’. De berichtgeving over de islam is dus niet regelmatig en evenwichtig, maar vindt grotendeels plaats rond tijdelijke issues.
2.2 Overzicht van de meest voorkomende onderwerpen

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

  • Figuur 2.1 : Tijdsoverzicht islam-berichtgeving (Nova en de Volkskrant)

  • Dovnload 0.77 Mb.